Năm 2026, một trong những câu hỏi đầu tiên khi nhìn một bức ảnh chân dung nghề nghiệp là “Ảnh này có phải tạo bằng AI không?”. Quả thực, một hai năm trở lại đây, AI tạo sinh đã có những bước tiến vượt bậc. Đến mức đã có hẳn một trào lưu dùng AI tạo ảnh chân dung mang phong cách chuyên nghiệp và dùng làm ảnh đại diện. Thậm chí, khi đưa ra một bức ảnh tạo sinh, nhiều người nghĩ đó là ảnh thật.

Ở khía cạnh “sản xuất”, thị trường ảnh chân dung nghề nghiệp đã dần hình thành hai luồng: ảnh chụp bằng máy và ảnh tạo bằng AI.

Sở dĩ AI có thể nhanh chóng có được thành công như vậy bởi bố cục ảnh chân dung nghề nghiệp thường rất đơn giản: ảnh nửa người trên phông nền tối giản. Nếu có một đầu vào tốt (một bức ảnh có dung lượng đủ lớn, đủ nét) thì kết quả tạo ra sẽ rất ấn tượng.

Bạn có thể sử dụng các công cụ miễn phí như ChatGPT hay Gemini. Hoặc đầu tư hơn thì dùng các dịch vụ tạo ảnh AI riêng với mức giá khá rẻ so với việc đến studio. Không chỉ có lợi thế về chi phí, ảnh tạo sinh cũng rất tiện lợi. Đối với cá nhân, bạn không cần phải đặt lịch, di chuyển, chuẩn bị trang phục, trang điểm. Đối với doanh nghiệp, bạn không cần phải tốn thời gian và nhân sự để tổ chức các buổi chụp. Mà thời gian cũng là tiền bạc. Nên chung quy thì ảnh tạo sinh là giải pháp rất tiết kiệm.

AI vẫn còn nhiều hạn chế nhưng chỉ là vấn đề nhất thời

Dẫu vậy thì hiện tại ảnh tạo sinh bằng AI vẫn còn một số hạn chế. Sau những phút giây choáng ngợp ban đầu, người ta dần nhận ra bức ảnh không thực sự giống mình. Biểu cảm không thực sự sinh động, thậm chí là giống như vay mượn từ một ai đó, đặc biệt là đôi mắt. Tỉ lệ cơ thể nhiều khi khác xa với thực tế. Nếu soi kĩ da, tóc thì mọi thứ có vẻ hoàn hảo quá mức. Và cả tâm lí lo ngại, sợ bị người khác nhận ra đấy không phải là ảnh thật.

Bạn cứ tưởng tượng mà xem, phút trước người ta nhìn qua thì khen ảnh đẹp. Nhưng nhìn kĩ hơn lại phát hiện ra là ảnh AI thì người ta sẽ nghĩ gì?

Ở quy mô doanh nghiệp, vấn đề đồng bộ cũng là một thách thức nếu dùng AI tạo sinh. Một trong những nguyên nhân là nguồn dữ liệu đầu vào có chất lượng không đồng đều.

Nhưng với tốc độ phát triển như hiện nay, AI tạo sinh đang tiến bộ từng ngày, có thể những nhược điểm vừa nêu chỉ là vấn đề tạm thời. Chỉ một thời gian ngắn nữa thôi, công nghệ có thể khắc phục những hạn chế này. Rất có thể ảnh tạo sinh sẽ gần như không thể phát hiện ra bằng mắt thường.

Vậy thì liệu khi đó có còn ai đi chụp ảnh profile hay không?

Một chiếc áo may công nghiệp trông cũng rất đẹp, rất rẻ và dễ đạt được sản lượng lớn so với áo may đo. Nhưng vẫn có nhiều người trả số tiền gấp nhiều lần để có chiếc áo thiết kế riêng cho mình.

Khi chức năng của món đồ đều cơ bản đã đạt yêu cầu thì người ta sẽ có xu hướng quan tâm hơn về quá trình tạo ra nó cũng như tìm kiếm trải nghiệm riêng biệt.

---

Có thể trong tương lai, đa số mọi người sẽ dùng ảnh tạo sinh, nhưng vẫn có nhiều người tiếp tục đến studio chụp ảnh. Bởi vì tham gia vào một buổi chụp ảnh là bạn đã đặt bản thân vào một trải nghiệm xã hội. Chúng ta trả tiền không chỉ để có một bức ảnh ưng ý, mà còn muốn có dịp để bộc lộ bản thân qua ống kính. Thay vì đặt kì vọng vào những câu lệnh cho AI, hãy để nhiếp ảnh gia giúp bạn có được sự tự tin, nét thân thiện hay dáng vẻ quyền lực do chính con người thật của bạn thể hiện.

Người ta thường quý trọng hơn những gì mà mình dành tâm huyết để tạo ra. Ăn mấy ngọn rau tự trồng thường thấy ngon hơn bó rau mua sẵn ngoài chợ. Khi trí tuệ nhân tạo giúp ta tạo một bức ảnh càng dễ dàng bao nhiêu thì trải nghiệm tạo ra một bức ảnh thật sẽ càng quý giá bấy nhiêu.

Với doanh nghiệp, câu chuyện thậm chí còn phức tạp hơn. Một buổi chụp không chỉ tạo ra ảnh profile cho từng nhân sự, mà còn là dịp để mọi người cùng tham gia vào một hoạt động chung. Nhưng đó sẽ lại là một câu chuyện khác.